Ngày phát hành: 16/01/2026
Chuyên mục: Chính sách & Pháp lý Quốc tế
Đơn vị thực hiện: Nhóm Chuyên gia ESG – Công ty Cổ Phần Carbon Credit Viet Nam
Trong một động thái nhằm giảm bớt gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp giữa bối cảnh kinh tế biến động, ngày 16/12/2025, Nghị viện Châu Âu đã chính thức thông qua gói Omnibus I. Quyết định này đã thu hẹp đáng kể phạm vi áp dụng của Chỉ thị Báo cáo Bền vững Doanh nghiệp (CSRD), hoãn lộ trình báo cáo cho một số nhóm đối tượng và đơn giản hóa các tiêu chuẩn.
Đối với các nhà cung cấp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu, sự kiện này mang đến một “khoảng thở” quý giá, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu doanh nghiệp chủ quan dừng lại các nỗ lực chuyển đổi xanh.
1. BỐI CẢNH: KHI THỰC TẾ VA CHẠM VỚI THAM VỌNG
Chỉ thị CSRD, được coi là tiêu chuẩn vàng về báo cáo ESG, ban đầu dự kiến bao phủ khoảng 50.000 công ty tại EU. Tuy nhiên, trước áp lực về chi phí tuân thủ và sự phức tạp của bộ tiêu chuẩn ESRS (European Sustainability Reporting Standards), EU đã buộc phải điều chỉnh để đảm bảo tính khả thi và sức cạnh tranh của khối.
Gói Omnibus I được thông qua không phải là sự thoái lui khỏi các cam kết khí hậu, mà là sự điều chỉnh chiến lược: “Đi chậm hơn để đi chắc hơn”.
2. BA THAY ĐỔI CỐT LÕI CỦA OMNIBUS I
2.1. Nâng ngưỡng quy mô – Thu hẹp 80% phạm vi bắt buộc
Thay đổi lớn nhất nằm ở định nghĩa về “doanh nghiệp lớn” thuộc diện phải báo cáo. Ngưỡng mới được áp dụng như sau:
- Nhân sự: Tăng từ 250 lên ≥ 1.000 nhân viên.
- Doanh thu thuần: Tăng từ €40 triệu lên ≥ €450 triệu.
Theo ước tính của KPMG và Deloitte, sự điều chỉnh này sẽ làm giảm khoảng 80% số lượng doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp trong giai đoạn đầu, tập trung nguồn lực giám sát vào các tập đoàn đa quốc gia (MNCs) thực sự lớn.
2.2. Giản lược Tiêu chuẩn ESRS
Hưởng ứng yêu cầu này, EFRAG (cơ quan soạn thảo tiêu chuẩn của EU) đã đệ trình bản dự thảo ESRS sửa đổi vào ngày 30/11/2025 với mức độ tinh gọn đáng kể:
- Cắt giảm 61% số điểm dữ liệu (data points): Từ khoảng 1.100 điểm dữ liệu xuống còn khoảng 430 điểm.
- Tập trung vào các chỉ số cốt lõi (Key Performance Indicators – KPIs) về khí hậu và nhân quyền, loại bỏ các chỉ số mang tính mô tả rườm rà.
2.3. Lùi thời hạn báo cáo (Delay Timeline)
Lộ trình áp dụng được nới lỏng để doanh nghiệp có thêm thời gian chuẩn bị dữ liệu:
- Nhóm Wave 2 (Doanh nghiệp lớn chưa từng báo cáo NFRD): Hoãn đến năm tài chính 2027 (báo cáo vào 2028).
- Nhóm Wave 3 (SME niêm yết): Hoãn đến năm tài chính 2028 (báo cáo vào 2029).
3. TÁC ĐỘNG ĐẾN DOANH NGHIỆP VIỆT NAM: CƠ HỘI HAY RỦI RO?
Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam có thể thở phào nhẹ nhõm trước tin tức này. Tuy nhiên, Nhóm chuyên gia của Carbon Credit Viet Nam nhận định đây là “con dao hai lưỡi”.
Tại sao doanh nghiệp Việt KHÔNG NÊN dừng lại?
- Hiệu ứng “Thác đổ” (Trickle-down Effect): Dù số lượng doanh nghiệp EU phải báo cáo giảm đi, nhưng những đơn vị còn lại đều là các Tập đoàn đa quốc gia khổng lồ (Mega-Corporations) – những khách hàng lớn nhất của doanh nghiệp Việt (như Adidas, H&M, IKEA, Unilever…). Các tập đoàn này vẫn chịu áp lực phải báo cáo Scope 3 (phát thải chuỗi cung ứng). Do đó, họ sẽ không hạ thấp tiêu chuẩn đối với nhà cung cấp.
- Sự trỗi dậy của ISSB: Trong khi EU nới lỏng CSRD, thì chuẩn mực toàn cầu IFRS S1 & S2 (do ISSB ban hành) đang được 36 quốc gia áp dụng (bao gồm các thị trường trọng điểm châu Á như Nhật Bản, Singapore). Nếu doanh nghiệp Việt chỉ chăm chăm nhìn vào EU mà bỏ qua xu hướng toàn cầu hóa của ISSB, họ sẽ mất lợi thế ở các thị trường khác.
- Lợi thế của người đi trước (First-mover Advantage): Việc đối thủ cạnh tranh chủ quan và “xả hơi” trong giai đoạn này chính là cơ hội để các doanh nghiệp tiên phong bứt phá. Khi quy định quay trở lại chặt chẽ hơn vào năm 2027-2028, doanh nghiệp đã có sẵn hệ thống dữ liệu 2-3 năm sẽ được đánh giá tín nhiệm cao hơn nhiều so với đơn vị mới bắt đầu.
4. KHUYẾN NGHỊ CHIẾN LƯỢC
Thay vì coi đây là lý do để trì hoãn, Doanh nghiệp Việt Nam nên tận dụng giai đoạn 2026-2027 như một “khoảng thời gian vàng” để kiện toàn hệ thống mà không chịu áp lực trừng phạt tức thời.
Hành động cụ thể:
- Rà soát lại dữ liệu: Tận dụng bộ chỉ số ESRS giản lược (430 điểm dữ liệu) làm khung sườn để xây dựng báo cáo ESG. Đây là khối lượng công việc vừa sức hơn nhiều so với bộ tiêu chuẩn đầy đủ trước đây.
- Số hóa quy trình thu thập: Chuyển từ file Excel rời rạc sang các nền tảng quản lý dữ liệu tập trung.
- Đào tạo nhân sự: Chuẩn bị đội ngũ nội bộ am hiểu về GRI và ISSB, sẵn sàng cho các yêu cầu kiểm toán độc lập trong tương lai.
5. LỜI KẾT
Quyết định của EU là một bước lùi về mặt chiến thuật để đảm bảo sự tiến bộ bền vững về mặt chiến lược. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, thông điệp rất rõ ràng: Áp lực pháp lý tạm thời giảm nhiệt, nhưng áp lực thị trường thì không.
Khách hàng quốc tế vẫn sẽ chọn những nhà cung cấp “xanh”, minh bạch và có dữ liệu tin cậy. Sự chuẩn bị ngày hôm nay chính là bảo hiểm cho các hợp đồng của ngày mai.
Về chúng tôi: Báo cáo này được biên soạn bởi Nhóm Chiến lược & Chính sách ESG thuộc Công ty Cổ Phần Carbon Credit Viet Nam. Chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chiến lược dữ liệu ESG tối ưu, đáp ứng các chuẩn mực quốc tế (GRI, IFRS S2, ESRS) với chi phí hợp lý nhất.
