Ngày phát hành: 17/01/2026
Chuyên mục: Xu hướng & Chiến lược Quốc tế
Đơn vị thực hiện: Nhóm Chuyên gia ESG – Công ty Cổ Phần Carbon Credit Viet Nam
Kỷ nguyên của sự phân mảnh trong báo cáo bền vững (“Alphabet Soup” với hàng loạt tiêu chuẩn như TCFD, SASB, CDSB…) đã chính thức kết thúc. Hội đồng Tiêu chuẩn Bền vững Quốc tế (ISSB) đã xác lập vị thế thống trị khi 36 quốc gia và vùng lãnh thổ – đại diện cho hơn 50% GDP toàn cầu – cam kết áp dụng bộ chuẩn IFRS S1 và S2.
Đối với doanh nghiệp niêm yết và các tập đoàn lớn tại Việt Nam, đây là tín hiệu cảnh báo: Báo cáo tài chính đơn thuần không còn đủ để thuyết phục nhà đầu tư quốc tế. “Báo cáo tích hợp” theo chuẩn ISSB đang trở thành tấm vé thông hành mới để tiếp cận dòng vốn xanh.
1. BỐI CẢNH: SỰ HÌNH THÀNH CỦA “TIÊU CHUẨN VÀNG” MỚI
Nếu như chuẩn mực kế toán IFRS là ngôn ngữ chung của tài chính toàn cầu, thì IFRS S1 (Yêu cầu chung) và IFRS S2 (Khí hậu) đang nhanh chóng trở thành ngôn ngữ chung của phát triển bền vững.
Tính đến tháng 9/2025, IFRS Foundation xác nhận đã có 36 khu vực pháp lý đang trong lộ trình luật hóa các tiêu chuẩn này. Điểm khác biệt cốt lõi của ISSB so với các chuẩn mực trước đây (như GRI tập trung vào tác động tới cộng đồng) là sự tập trung tuyệt đối vào Nhà đầu tư (Investors) và Giá trị doanh nghiệp (Enterprise Value). Điều này giải thích tại sao các thị trường vốn lớn lại đón nhận ISSB nồng nhiệt đến vậy.
2. LÀN SÓNG CHÂU Á: KHÔNG CÒN LÀ CHUYỆN CỦA PHƯƠNG TÂY
Một quan niệm sai lầm phổ biến là ESG chỉ quan trọng tại Châu Âu hay Bắc Mỹ. Thực tế cho thấy, Châu Á đang là khu vực áp dụng ISSB quyết liệt nhất để nâng hạng thị trường và thu hút vốn ngoại:
- Hồng Kông: Đã bắt buộc áp dụng từ tháng 08/2025 đối với các doanh nghiệp niêm yết, coi đây là yếu tố then chốt để duy trì vị thế trung tâm tài chính.
- Singapore & Nhật Bản: Đã tích hợp ISSB vào lộ trình báo cáo quốc gia, yêu cầu các công ty đại chúng phải công bố rủi ro khí hậu định lượng.
- ASEAN: Malaysia và Philippines cũng đã ban hành lộ trình áp dụng cụ thể.
Tại sao điều này quan trọng với Việt Nam? Khi các nước láng giềng nâng cao chuẩn mực minh bạch, thị trường chứng khoán Việt Nam nếu chậm chân sẽ trở nên kém hấp dẫn hơn trong mắt các quỹ đầu tư nước ngoài (FIIs), đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực nâng hạng thị trường từ Cận biên lên Mới nổi.
3. CẬP NHẬT KỸ THUẬT QUAN TRỌNG: GIẢM TẢI SCOPE 3 CHO TÀI CHÍNH
Tháng 12/2025, ISSB đã ban hành các sửa đổi quan trọng đối với IFRS S2, mang tính “gỡ khó” cho ngành tài chính, có hiệu lực từ 01/01/2027:
- Nội dung: Giảm nhẹ yêu cầu báo cáo phát thải Phạm vi 3 (Scope 3) liên quan đến các hoạt động đầu tư phái sinh (derivatives) và phát thải được hỗ trợ (facilitated emissions).
- Ý nghĩa: Động thái này cho thấy ISSB rất thực tế và lắng nghe thị trường. Thay vì áp đặt những yêu cầu bất khả thi về dữ liệu ngay lập tức, họ tạo ra lộ trình để các ngân hàng và quỹ đầu tư có thể thích nghi dần. Điều này khuyến khích các tổ chức tài chính áp dụng chuẩn sớm hơn mà không sợ rủi ro sai sót dữ liệu.
4. TÁC ĐỘNG ĐẾN DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
Dù Việt Nam chưa chính thức bắt buộc áp dụng ISSB ngay lập tức, nhưng áp lực từ thị trường là hiện hữu:
4.1. Đối với Doanh nghiệp Niêm yết (Listed Companies)
Bộ Tài chính đang triển khai lộ trình áp dụng IFRS (kế toán) từ năm 2025. Việc tích hợp IFRS S1 & S2 là bước đi logic tiếp theo.
- Thách thức: Hiện tại, phần lớn báo cáo thường niên của doanh nghiệp Việt mới chỉ dừng lại ở mô tả định tính (kể chuyện làm từ thiện, trồng cây). ISSB yêu cầu số liệu định lượng về rủi ro tài chính do biến đổi khí hậu (ví dụ: Nhiệt độ tăng 2 độ C sẽ làm giảm bao nhiêu % lợi nhuận của công ty?).
- Rủi ro: Các quỹ ETF và quỹ hưu trí quốc tế (như Norges Bank, BlackRock) đang dùng các bộ lọc (filter) dựa trên chuẩn ISSB. Doanh nghiệp không có dữ liệu này sẽ tự động bị loại khỏi danh mục đầu tư tiềm năng.
4.2. Đối với Doanh nghiệp trong Chuỗi cung ứng (SMEs/Suppliers)
Các khách hàng quốc tế (đặc biệt từ Nhật Bản, Hàn Quốc – những nước áp dụng ISSB mạnh mẽ) sẽ yêu cầu nhà cung cấp Việt Nam cung cấp dữ liệu phát thải để họ hoàn thiện báo cáo Scope 3 của chính họ.
5. KHUYẾN NGHỊ TỪ CARBON CREDIT VIET NAM
Doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi tư duy: Từ “làm báo cáo để đối phó” sang “làm báo cáo để gọi vốn”.
- Chủ động rà soát khoảng trống (Gap Analysis): So sánh báo cáo hiện tại của doanh nghiệp với khung IFRS S1 & S2. Tập trung vào 4 trụ cột: Quản trị (Governance) – Chiến lược (Strategy) – Quản lý rủi ro (Risk Management) – Chỉ số & Mục tiêu (Metrics & Targets).
- Chuẩn bị song hành: Trong khi tuân thủ Thông tư 96/2020/TT-BTC của Việt Nam, doanh nghiệp nên bắt đầu thu thập dữ liệu theo định dạng của ISSB. Việc này giúp tiết kiệm chi phí chuyển đổi sau này.
- Đầu tư vào hạ tầng dữ liệu: Dữ liệu khí hậu cần được quản lý chặt chẽ như dữ liệu tài chính. Cần có quy trình kiểm soát nội bộ (Internal Control) để đảm bảo số liệu công bố là chính xác và có thể kiểm toán được.
6. KẾT LUẬN
ISSB không phải là một trào lưu nhất thời, mà là sự thiết lập lại trật tự của thị trường vốn toàn cầu. 36 quốc gia tiên phong đã đặt ra một mặt bằng chung mới.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, việc áp dụng sớm các chuẩn mực này không chỉ giúp tránh được các cú sốc pháp lý trong tương lai (như kịch bản CBAM), mà còn là tín hiệu mạnh mẽ gửi tới các nhà đầu tư quốc tế về năng lực quản trị rủi ro và tầm nhìn dài hạn của ban lãnh đạo.
Về chúng tôi: Báo cáo này được biên soạn bởi Nhóm Chiến lược & Chính sách ESG thuộc Công ty Cổ Phần Carbon Credit Viet Nam. Chúng tôi cung cấp dịch vụ tư vấn chuyển đổi báo cáo bền vững theo chuẩn quốc tế (ISSB, GRI) và các giải pháp tài chính xanh cho doanh nghiệp.